Kullanıcılar Veri Güvenliğinden Ne Bekliyor?

Veri güvenliği denildiğinde çoğu zaman karmaşık teknik terimler, uzun sözleşmeler ve neredeyse hiç okunmayan gizlilik metinleri akla geliyor. Oysa müşterilerin veri güvenliğinden beklentilerinin sanıldığı kadar teknik olmadığı, oldukça net ve anlaşılır olduğu gözlemlenmektedir. Software & Information Industry Association firmasının yaptığı 2025 Veri Gizliliği Araştırması, kullanıcıların veri güvenliğine nasıl yaklaştığını daha iyi anlamamızı sağlıyor.

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri kullanıcıların kişisel verilerinin korunmasında en büyük sorumluluğu kendilerinde görmesi. İnsanlar kamu ya da teknoloji şirketlerini birincil koruyucu olarak görmek yerine kendi kararlarını ve tercihlerini ilk savunma hattı olarak konumlandırıyor. Gizlilik ayarlarını yapılandırmak, uygulamalara verilen izinleri gözden geçirmek ve hangi hizmetin kullanılacağına bilinçli şekilde karar vermek, kullanıcılar için veri güvenliğinin temelini oluşturuyor. Elbette kurumların da sorumluluğu olduğu kabul ediliyor. Ancak güven, kapalı ve karmaşık sistemlerden değil, şeffaf, anlaşılır ve kullanıcıya seçenek sunan yaklaşımlardan doğuyor.

Kullanıcılar gizliliğe önem verdiklerini açıkça ifade etse de günlük hayattaki tercihler söz konusu olduğunda bu hassasiyet her zaman aynı şekilde yansımıyor. Ücretsiz ama verileri analiz eden bir hizmet ile daha güvenli fakat ücretli bir alternatif arasında kalındığında, birçok kullanıcı ücretsiz seçeneği tercih edebiliyor ya da her iki hizmetten de uzak durabiliyor. Bu durum gizliliğin önemli bir değer olduğunu ancak fiyat ve kullanım kolaylığının halen çok güçlü belirleyiciler olduğunu gösteriyor. Kullanıcılar çoğu zaman ücretsiz hizmet karşılığında verilerinin belirli ölçüde kullanılmasına razı olabiliyor.

Verilerin hangi amaçla kullanıldığı ise kullanıcıların bakış açısını yansıtıyor. Dolandırıcılığın önlenmesi, kimlik hırsızlığının tespiti ve hesap ya da işlem güvenliğinin sağlanması gibi güvenlik odaklı kullanım senaryoları kullanıcılar tarafından büyük ölçüde kabul görüyor. Buna karşılık reklam, pazarlama ya da kişiselleştirme gibi amaçlarla yapılan veri kullanımları çok daha olumsuz karşılanıyor.

Araştırma kullanıcıların başta mesafeli yaklaştığı bazı veri kullanımlarının doğru şekilde anlatıldığında kabul edilebilir hale gelebildiğini de ortaya koyuyor. Verilerin nasıl korunduğunun, hangi teknik önlemlerin alındığının ve kimin hangi veriye hangi amaçla eriştiğinin açıkça ifade edilmesi, kullanıcıların kendilerini daha güvende hissetmesini sağlıyor. Sadece güvenli olunduğunu söylemek yeterli olmuyor, bu güvenliğin nasıl sağlandığının anlaşılır biçimde anlatılması gerekiyor.

Benzer bir hassasiyet verilerin üçüncü taraflarla paylaşılması konusunda da görülüyor. Kullanıcılar güvenlik ve dolandırıcılıkla mücadele gibi net ve meşru amaçlar söz konusu olduğunda veri paylaşımına büyük ölçüde sıcak bakabiliyor. Ancak reklam ya da davranış analizi gibi alanlarda yapılan paylaşımlar çok daha dikkatli değerlendiriliyor. Araştırmaya göre hiçbir koşulda veri paylaşımını kabul etmeyen kullanıcıların oranı oldukça düşük. Burada belirleyici olanın yine paylaşımın amacı ve kullanıcıya sağladığı fayda olduğu görülüyor.

Tüm bu bulgular kullanıcıların veri güvenliği konusunda katı beklentilerden ziyade bir denge arayışında olduğunu gösteriyor. Kullanıcılar verileri üzerinde kontrol sahibi olmak, verilerinin neden ve nasıl kullanıldığını bilmek ve bunun karşılığında somut bir fayda görmek istiyor. Kullanıcıyı yalnızca sisteme uyum sağlaması gereken bir unsur olarak değil, gerçekten korunması gereken bir birey olarak ele alan yaklaşımlar uzun vadede güven kazanıyor. Veri güvenliğinde kalıcı güven ise karmaşık metinler ve soyut vaatlerle değil; açıklık, dürüstlük ve kullanıcıya sağlanan gerçek fayda ile inşa ediliyor.